Wanneer zet hout uit?
Hout zet uit, vooral door vochtopname. Voor ramen, kozijnen en deuren betekent dat:
Wanneer
- Meestal in lente/zomer bij hogere relatieve luchtvochtigheid (na regenachtige periodes of bij hoge binnenluchtvochtigheid).
- Krimpen gebeurt in droge wintermaanden.
Hoeveel en waar
- Uitzetten is vooral dwars op de vezel (radiaal/tangentieel), niet langs de lengte.
- Typische verandering voor bouwhout: enkele mm per meter breedte; bij onbehandeld of nat hout kan het meer zijn.
Praktische richtlijnen en tips
- Acclimatiseren: laat hout vóór montage enkele dagen tot weken wennen aan de vochtigheid van de ruimte.
- Speling/gaten: houd bij deuren en ramen voldoende speelruimte: doorgaans 2–4 mm per zijde voor kozijn/sash onderdelen; iets meer boven/onder bij buitendeuren (boven ~3 mm, onder 10–15 mm bij drempels of bij vloertoleranties). Exacte maten afhankelijk van houtsoort en klimaatomstandigheden.
- Behandeling: goed schilderen/sealen vermindert vochtopname en zwelling.
- Ventilatie en vochtbeheersing: goede ventilatie/ruimteverwarming beperkt wisselingen.
- Montage: gebruik verstelbare scharnieren en voldoende naden/kruislucht om vastlopen te voorkomen.
- Bij problemen: schuren of bijstellen nadat hout is uitgeroepen/gekrompen.
Buitendeuren (massief hout)
- Houtsoort hard (eiken, meranti): zijkanten 3 mm per zijde, boven 3 mm, onder 10–12 mm (bij drempel/opening).
- Houtsoort zacht (vuren, grenen): zijkanten 4 mm per zijde, boven 4 mm, onder 12–15 mm.
Binnendeuren (massief of stompe deuren)
- Alle houtsoorten: zijkanten 2 mm per zijde, boven 2 mm, onder 8–10 mm (afhankelijk van vloerbedekking).
Opdekdeuren / stompe opdekramen
- Kieren rondom kader: 2–3 mm per zijde; sluitnaad (opdek) 1–2 mm afhankelijk schuine aanslag.
Draai-/kiepramen en draaiende kozijnen (ramen)
- Perimeter speling: zijkanten 2–3 mm per zijde, boven 2–3 mm, onder 3–5 mm (onderkant vaak iets ruim voor afwatering/onderhoud).
- Dubbele sashes (schuif/uitzet): volg fabrikantspecificatie; doorgaans 2–3 mm contactvrije speling.
Breedte-afhankelijke vuistregel (optioneel)
- Reken ongeveer 2–4 mm speling per 1 m breedte per zijde voor binnenklimaat; bij grotere panelen verhoog speling proportioneel.
Voorbeeld; een specifieke deurmaat of houtsoort (bv. buitendeur eiken 210×90 cm)
Voor een buitendeur van massief eiken, afmeting 210 × 90 cm (h × b), adviesspelingen bij montage (bij normale binnen/buiten klimaatomstandigheden):
- Zijkanten (links en rechts): 3 mm per zijde
- Bovenkant: 3 mm
- Onderkant (boven drempel of vloer): 10–12 mm zonder drempel; met drempel/afdichting 8–10 mm
Totaal kozijn-inbouwopening aanhouden:
- Hoogte: 2100 mm + 3 mm (boven) + 10 mm (onder) = ca. 2113 mm (gebruik 2110–2113 mm afhankelijk drempel)
- Breedte: 900 mm + 3 mm + 3 mm = 906 mm
Aanvullende punten:
- Laat de deur 1–2 weken acclimatiseren op de montagelocatie.
- Voor zeer vochtige buitenlocaties voeg 2–4 mm extra speling toe aan alle zijden.
- Voorzie volledige sealing/schildering van alle zijden (ook zaagranden).
- Gebruik verstelbare scharnieren en stel de deur na enkele weken bij als dat nodig is.
